´ Kerkplein 10 ´
op Landgoed ´Heerlijkheid Hemmen´ in de Betuwe

Unieke locatie voor feesten . bedrijfsuitjes . personeelsfeesten . vergaderingen . trouwen . recepties . expositie . trainingen en workshops

Over Landgoed Hemmen in de Betuwe: de omgeving, de geschiedenis

Langs de Linge in de Betuwe tussen Tiel en Arnhem en vlak onder Wageningen ligt het dorpje Hemmen.
Eikenlanen leiden naar het kleine dorp.
Centraal in de dorpskern staat, omringd door oude platanen en beukenhagen, een kerk met kerkhof met een geschiedenis die terug gaat tot de13e eeuw.
Er heerst een sprookjesachtige sfeer en het lijkt alsof het dorp zich voor de buitenwereld heeft verborgen.
Het Landgoed Hemmen heeft een rijke geschiedenis waarover meer te lezen is in het parkje tegenover de kerk.
Temidden van 350 ha. land met bos, hoogstamboomgaarden en weilanden is een park aangelegd in Engelse stijl. De waterpartijen rond de ruïne en de prachtige kasteeltuin bieden een heerlijke plek om uit te rusten, te wandelen of te fietsen.

Het dorp
Centraal in de dorpskern staat nu nog de hervormde kerk: Onze Lieve Vrouwe Van De Brug.
De geschiedenis hiervan gaat terug tot in de 13e eeuw. De kerk heeft een 15e-eeuws koor.
Wanneer de heer van Hemmen op weg naar de kerk door de Zwarte Poort kwam, begon de kerkklok te luiden.
De kerk is nog steeds het levende middelpunt van de gemeenschap. Achter de kerk staat de dorpspomp die tot 1945 werd gebruikt.
De vroegere dorpsschool wordt nu gebruikt als dorpshuis.
Voor de 2e wereldoorlog werd er nog tol geheven bij de tolbrug. Hiervan werd een gedeelte van het onderhoud van de brug over de Linge en van de zandweg naar Lexkesveer betaald. In de oorlog werd deze brug verwoest. Een opvallende brug is ervoor in de plaats gekomen.
Overigens stonden hier vroeger een herberg met bakkerij en een café. Dit is nu Kerkplein 10.
Er was daar ook een cachot. Het landgoed Hemmen gaf toestemming om op haar grondgebied een spoorlijn aan te leggen. In ruil hiervoor kreeg het een station. Dit werd in 1882 gebouwd. De dieseltrein door de Betuwe tussen Tiel en Arnem-Nijmegen stopt hier nog ieder uur.

Landgoed Hemmen Het Landgoed Hemmen heeft een lang verleden. Haar oorsprong gaat naar de 12e eeuw terug. Kasteelheren hebben eerst in het kasteel en later in het "huis" gewoond. Nu is rondom de ruïne nog een park in Engelse landschapstijl te zien.

Het huis
Oorspronkelijk werd het nieuwe huis ook omgeven door een gracht, maar deze werd eind 18e eeuw gedempt. Het bos werd gekapt en een prachtig park werd aangelegd. Het park is aangelegd in de Engelse stijl.
Er is veel water aanwezig. De waterpartijen kenmerken zich door soepele lijnen. Het einde van de verbindingssloten is niet te zien door laag over het water hangende bomen.
Het park was zo aangelegd, dat de bewoners vanuit het huis een prachtig uitzicht hadden tussen de bomen door.
In 1931 stierf de laatste heer van Hemmen kinderloos. Hij had het landgoed ondergebracht in een stichting, zodat het als een eenheid kon worden behouden. Ook diende hij zo de kerk en zending. "Het Lijndensche Fonds voor Kerk en Zending" vestigde er een conferentieoord.
Tijdens de slag om Hemmen in 1945 werd het huis verwoest. De ruïne is het enige dat nog over is.

Landschap Het Landgoed Hemmen valt direct op in het open landschap van de Betuwe. Karakteristiek zijn de eikenlanen.
Het park, het bos en de dorpskern vormen het centrum. De rest van de grond wordt gebruikt voor landbouw. Dit bepaalt een groot deel van het uiterlijk.

Flora
Er zijn veel verschillende boom- en struiksoorten te vinden. Vooral op de plaats van de kasteelruïne. De hazelaar, de inlandse vogelkers en de kornoelje komen voor.
In het "Laantje van Lonkhuijzen" zijn ook veel vruchtdragende planten te vinden, zoals: de bosaardbei, de wilde kers, het krentenboompje, de aalbes, de zwarte bes, de sleedoorn en de wilde roos.
Bijzondere plantsoorten die in het kasteelpark voorkomen zijn de wilde gele dovenetel en de vogelmelk. Vogelmelk bloeit in mei of in juni met mooie witte sterren (beschermd!).

Fauna
De vogelsoorten zijn typisch voor oud loofbos: spechten, bosuilen, boomklevers en boomkruipers komen voor. Verder zijn er de buizerd en de havik.
Bij de vleermuizen treffen we onder andere de dwergvleermuis aan.

Lanen en wallen
Naast de vele eikenlanen is er een andere bijzondere laan: "Het Rozenlaantje". Langs dit pad groeide de wilde roos, de egelantier. Vanaf het rozenlaantje is goed te zien, dat het dorp op een terp is gebouwd. Op het landgoed zijn de houtwallen nog te zien. Het landschap maakt hierdoor een vrij kleinschalige indruk.
De houtwallen zijn belangrijk voor veel dieren en planten.

Bos
Bossen zijn zeldzaam in de Betuwe. Rond 1850 werden de eerste kleine populiere bossen aangelegd. Zij dienden als beschutting, wandelgelegenheid, jachtterrein en voor het aanzien van de eigenaars.
Het is bijzonder, dat de bossen op voedselrijke grond staan. Vruchtbare grond wordt meestal voor landbouw gebruikt.

De stichting
De stichting "Het Lijndensche Fonds voor Kerk en Zending" werd in 1920 opgericht. Opbrengsten uit deze stichting komen ten goede aan de Hemmensche kerk en de zending. Het Lijndensche Fonds beheert nu 350 ha. land in Hemmen en 250 ha. daar buiten.
Het land, de boerderijen en de meeste huizen worden verpacht en verhuurd. Dit vormt een groot deel van de inkomsten. De stichting renoveert het landschap zo goed mogelijk.
Het park is grotendeels teruggebracht in de oorspronkelijke staat en er worden nieuwe bossen aangeplant.

Geschiedenis
Hemmen werd al lang bewoond, voor de Romeinen hier in het begin van onze jaartelling kwamen. Toen waren er nog geen dijken en konden de Rijn, de Waal en de Maas steeds weer een andere bedding kiezen.
Zo stroomde tot ruim 1000 jaar geleden een arm van de grote rivieren langs Hemmen. Bij de pastorie en de Smidse is de bedding als een laagte nog goed te herkennen. Ook in het grote bos lopen nog een paar herkenbare vroegere kreken, die bij de rivier hoorde.
Mensen woonden graag op de rivieroevers en vooral aan de kant van een binnenbocht. Het is hier altijd hoger en droger.
De Betuwe is sinds 1300 bedijkt. Sindsdien zijn de gronden rondom Hemmen in gebruik genomen.
Hemmen is gevormd door de rivieren en door de bewoning. Het bijzondere hiervan is, dat het nu nog te zien is.

Het kasteel
De eigenaar van het land woonde vroeger op het kasteel. Het landgoed bestond uit landerijen en bos. Hierin jaagden en wandelden de kasteelheren.
Het kasteel bestond uit een woonvleugel met aanbouwen en torens. Het was gelegen aan een ommuurd slotplein en kon afgesloten worden met een valbrug.
In de 1e helft van de 18e eeuw werd het kasteel door brand verwoest. Onder invloed van rijke vrienden, die in "zeer moderne landhuisen" aan de Vecht woonden, bouwde de toenmalige Heer van Hemmen in 1757 een groot landhuis: "Huis Hemmen".
Kasteeltuin Hemmen

Landbouw
In het midden van de vorige eeuw verbouwde men hier veel tabak, net als in de rest van de Betuwe. Dit was niet meer rendabe, toen vanuit de tropen tabak ingevoerd werd. De hoogstamboomgaarden werden in het begin van 1900 aangeplant, toen het vervoer van de producten makkelijker werd.
Maar net als elders, zijn hier rond 1980 de meeste hoogstamboomgaarden verdwenen. Er zijn hier en daar wel nieuwe fruitbomen aangeplant. Deze worden niet hoger dan twee meter, zodat de plukkosten laag blijven.
Op zuidelijke helft van het landgoed zijn voornamelijk weilanden te vinden. De grond is daar vrij nat en moeilijk bewerkbaar.
De noordelijke helft heeft drogere en lichtere gronden, daarom is hier meer akkerbouw. Er zijn vrij veel kleinschalige melkveehouderijen op het landgoed.

Routes
Wandelroutes vanuit Kerkplein 10 "Heerlijk wandelen op de Heerlijkheid Hemmen":
Met een grondgebied van ongeveer 700 hectare is Landgoed Hemmen een van de grootste particuliere landgoederen in Nederland.
Op 10 april 2003 zijn er nieuwe wandelpaden van in totaal 4 km geopend. De wandelaar komt onderweg afwisselende natuur tegen.
Men wandelt langs de rivier de Linge, fruitbomen, weilanden en oude eikenlanen, door een park met een kasteelruïne, waterpartijen en de buitengewoon bijzondere kasteeltuin die door vrijwilligers onderhouden wordt.
Een wandelroute is te verkrijgen op Kerkplein 10.

Fietsroutes
Als ondernemer/lid van Stichting PRET (Platform Recreatie en Toerisme Overbetuwe) is in samenwerking met het Regionaal Bureau voor Toerisme Knooppunt Arnhem/Nijmegen ook door Kerkplein 10 Hemmen gewerkt aan een aantal fietsroutes, met vermelding van leuke stops, terrasjes, bed en breakfast etc. in de regio Overbetuwe.
Deze zijn te koop bij toeristische ondernemingen en boekhandels. Voor meer informatie kijk op onze site.
Kijk hier voor de Betuwse Tuinen Route

Het Weer in Hemmen